Γιατί δεν κοιμόμαστε καλά; Οι πρόγονοί μας έχουν την απάντηση

Πάντα συνιστάται να κοιμόμαστε εφτά με οχτώ ώρες την ημέρα χωρίς διακοπή, προκειμένου ο ύπνος μας να είναι καλής ποιότητας, συνεισφέροντας έτσι σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Η σύσταση αυτή μας κάνει να ανησυχούμε όταν ξυπνάμε μέσα στη νύχτα και δεν μπορούμε να αποκοιμηθούμε ξανά μέσα σε μία ή δύο ώρες. Μας κάνει να αναρωτιόμαστε γιατί δεν κοιμόμαστε καλά. Ωστόσο, αυτό που ως τώρα θεωρούνταν ως «αλλοίωση» του ύπνου, μπορεί να είναι κάτι πιο φυσικό από ότι πιστεύαμε, ακόμα και ωφέλιμο.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, ο ψυχίατρος Thomas Wehr πραγματοποίησε μια έρευνα, στα πλαίσια της οποίας μια ομάδα ανθρώπων έμενε στο σκοτάδι για δεκατέσσερις ώρες κάθε μέρα για ένα μήνα. Χρειάστηκε λίγος καιρός μέχρι να φανούν κάποια αποτελέσματα, όμως την τέταρτη εβδομάδα της έρευνας διαπιστώθηκε ότι τα σχήματα ύπνου των ανθρώπων είχαν αλλάξει. Παρά το γεγονός ότι όλοι συνήθιζαν να κοιμούνται πάνω από έξι ώρες χωρίς διακοπή, την τέταρτη εβδομάδα της μελέτης κοιμούνταν για τέσσερις ώρες, έπειτα έμεναν ξύπνιοι για μία ή δύο ώρες και αποκοιμιούνταν ξανά για τέσσερις ώρες.

Πολλοί επιστήμονες του ύπνου εντυπωσιάστηκαν από τα αποτελέσματα της μελέτης, όμως συνέχισαν να θεωρούν ότι είναι καλύτερα να τηρείται η συνήθεια να κοιμόμαστε οχτώ ώρες κάθε μέρα χωρίς διακοπή.

Οι συνήθειες ύπνου άλλαξαν με τον καιρό…

ypnos

Το 2001, ο ιστορικός Roger Ekirch από το Virginia Tech University δημοσίευσε μια ερευνητική μελέτη δεκαπέντε ετών, η οποία αποκάλυπτε ιστορικά στοιχεία που αποδείκνυαν ότι οι άνθρωποι έτειναν να κοιμούνται σε δύο διαφορετικές φάσεις.

Το 2005, δημοσίευσε ένα βιβλίο με τίτλο, «At Day’s Close: Night in Times Past», το οποίο περιείχε περίπου πεντακόσιες αναφορές στο σχήμα του τμηματικού ύπνου. Οι αναφορές αυτές περιλάμβαναν ημερολόγια, βιβλία ιατρικής και λογοτεχνίας, καθώς και άλλες πηγές όπως την «Οδύσσεια» του Ομήρου και στοιχεία από νιγηριανές φυλές.

Αυτή η μακροσκελής έρευνα έδειξε ότι οι άνθρωποι δεν μπορούν πάντα να κοιμηθούν οχτώ ώρες χωρίς διακοπή. Αντί αυτού, η έρευνα υποστήριξε ότι για πολλούς ανθρώπους είναι ευκολότερο να κοιμούνται για συντομότερες περιόδους κατά τη διάρκεια της νύχτας, που αθροιστικά φτάνουν τις ώρες που συνιστούν οι ειδικοί.

Τον παλιό καιρό το σχήμα ύπνου ξεκινούσε με τρεις ή τέσσερις ώρες, ακολουθούσαν δύο ή τρεις ώρες κατά τις οποίες το άτομο ήταν ξύπνιο και μετά ο ύπνος συνεχιζόταν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Όλο αυτό συνέβαινε μέσα σε μια χρονική περίοδο δώδεκα ωρών, ένα φυσιολογικό διάστημα για την εξασφάλιση επαρκούς ανάπαυσης. Ωστόσο, στα τέλη του 17ου αιώνα, αυτό το σχήμα ύπνου άρχισε να αλλάζει και οι άνθρωποι άρχισαν να υιοθετούν τη συνήθεια που όλοι γνωρίζουμε σήμερα.

ypnos1

Σύμφωνα με τις έρευνες του Ekirch, το σχήμα ύπνου δύο φάσεων άρχισε να εξαφανίζεται  από τις ανώτερες αστικές τάξεις της βόρειας Ευρώπης κατά το 17ο αιώνα. Έπειτα, μέσα σε μια χρονική περίοδο 200 ετών, διαδόθηκε στην υπόλοιπη δυτική κοινωνία. Τη δεκαετία του 1920, η ιδέα δύο σύντομων περιόδων ύπνου τη νύχτα είχε εξαφανιστεί εντελώς.

Για μερικούς ειδικούς, ο τμηματικός ύπνος είναι κάτι φυσικό για το σώμα και πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν συχνά να κοιμούνται έτσι τη νύχτα. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ekirch μετά από χρόνια ερευνών, πολλά από τα προβλήματα ύπνου μας μπορεί να οφείλονται στην προτίμηση του ανθρώπινου σώματος για τον τμηματικό ύπνο δύο φάσεων. Για να υποστηρίξει τη συγκεκριμένη ιδέα, ο Ekirch ανέφερε το γεγονός ότι, στα τέλη του 19ου αιώνα, άρχισε να εμφανίζεται αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως «αδυναμία διατήρησης της συνέχειας του ύπνου», όταν οι άνθρωποι ξυπνούν μέσα στη νύχτα και δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν ξανά. Το πρόβλημα αυτό εμφανίστηκε ακριβώς όταν το σχήμα του τμηματικού ύπνου άρχισε να εξαφανίζεται.

Σύμφωνα με τον ψυχολόγο Greg Jacobs, η ιδέα ενός πολύωρου ύπνου αντί για έναν τμηματικό θα μπορούσε να αποβεί βλαβερή, επειδή μερικοί άνθρωποι που ξυπνούν μέσα στη νύχτα αγχώνονται, κάτι που μπορεί να τους εμποδίσει να αποκοιμηθούν και να τους κάνει να μείνουν ξύπνιοι όλη τη νύχτα.

kinito-ypnos1

Τον παλιό καιρό, ο χρόνος ανάμεσα στα διαστήματα ύπνου χρησιμοποιούνταν για στοχασμό πάνω στα όνειρα, για διάβασμα, για προσευχή ή για άλλες πνευματικές πρακτικές. Ο Jacobs θεωρεί αυτά τα είδη δραστηριοτήτων κλειδιά για τη φυσική ρύθμιση του άγχους. Υπό αυτό το πρίσμα, στις μέρες μας δεν είναι σπάνιο οι άνθρωποι να υποφέρουν από περισσότερη ανησυχία, άγχος και κατάθλιψη ή να καταφεύγουν στο οινόπνευμα, δεδομένου και του πόσο η τεχνολογία έχει επίσης αλλάξει τις συνήθειες ύπνου των ανθρώπων.