Φαινόμενο του Πυγμαλίωνα: Τι είναι και πώς λειτουργεί

Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα αναφέρεται στην ισχυρή επιρροή των προσδοκιών. Βασικά, είναι ένας άλλος τρόπος για να αναφερθούμε σε μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Μάθετε τα πάντα γι' αυτό εδώ!
Φαινόμενο του Πυγμαλίωνα: Τι είναι και πώς λειτουργεί

Τελευταία ενημέρωση: 25 Ιανουάριος, 2022

Ξέρετε τι είναι το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα; Ξαφνικά, η Άννα βρέθηκε μπρούμυτα στο πάτωμα – όπως ακριβώς το περίμενε εδώ και εβδομάδες! Από τότε που είχε αρχίσει να σκέφτεται τον χορό, φανταζόταν ότι θα πατούσε το στρίφωμα του φορέματός της -που ήταν πολύ μακρύ. Και να που σκόνταψε πάνω του και προσγειώθηκε στο πάτωμα.

Πρόκειται για σύμπτωση, μαγεία ή απλώς για πολύ κακή τύχη; Λοιπόν, από ψυχολογική άποψη, εξηγείται καλύτερα ως το “φαινόμενο του Πυγμαλίωνα”, το οποίο σχετίζεται με τις προσδοκίες και τα αποτελέσματα. Περί τίνος πρόκειται; Πώς μας επηρεάζει;

Μάθετε περισσότερα σε αυτό το άρθρο!

Τι είναι το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα και πώς λειτουργεί;

Γνωστό και ως “αυτοεκπληρούμενη προφητεία“, το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα αναφέρεται στην επιρροή που έχουν οι προσδοκίες στην έκβαση των γεγονότων. Επίσης, στο πώς οι προσδοκίες μας μπορούν τελικά να εκπληρωθούν.

Οι Rosenthal και Jacobson είναι από τους πρώτους ψυχολόγους που μελέτησαν τα ενδιαφέροντα αποτελέσματα αυτού του ψυχολογικού φαινομένου. Οι εν λόγω ερευνητές διερεύνησαν πώς οι προσδοκίες ενός μαθητή επηρεάζουν τη συμπεριφορά και την απόδοσή του. Αν ο δάσκαλος πιστεύει ότι ο μαθητής του είναι έξυπνος και αφιερώνει περισσότερο χρόνο στην πρόοδό του, ο μαθητής θα συμπεριφερθεί σύμφωνα με αυτή την πεποίθηση.

Το ίδιο συμβαίνει βέβαια και στην αντίθετη περίπτωση. Αν ένας μαθητής θεωρείται ότι “κακός”, αυτό επηρεάζει και την αντίληψή του για τον εαυτό του. Τώρα, όπως σχεδόν όλα τα πράγματα, υπάρχει κάτι περισσότερο στην αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Εδώ είναι το κλειδί: το άτομο που έχει την αντίληψη -στην προκειμένη περίπτωση, ο δάσκαλος- πρέπει να πιστεύει και να είναι απόλυτα πεπεισμένος για την αντίληψή του.

Έτσι, στην περίπτωση ενός καλού μαθητή, για παράδειγμα, το κλειδί είναι ότι ο δάσκαλος πιστεύει πραγματικά ότι είναι καλός μαθητής. Με αυτόν τον τρόπο, θα επιτύχει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Επίσης, θα υπάρχει μια συνοχή μεταξύ της σκέψης, του λόγου και της πράξης του. Το τελευταίο αποτελεί βασικό παράγοντα για να ερμηνεύσει ο μαθητής και να ανταποκριθεί στις αντιλήψεις του.

¿Qué es el efecto Pigmalión y cómo funciona?
Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα μπορεί να παρατηρηθεί καλύτερα στο σχολείο, στην εργασία, αλλά και σε συναισθηματικούς τομείς, όπως οι σχέσεις και οι φιλίες.

Μπορεί να βρείτε ενδιαφέρον αυτό το άρθρο: Ελέγξτε τα επίπεδα άγχους σας με αυτό το τεστ

Παραδείγματα για το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα: Πώς λειτουργεί;

Το φαινόμενο των προσδοκιών μπορεί επίσης να εφαρμοστεί σε ένα χώρο εργασίας ή σε μια εταιρεία. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι ένα αφεντικό πιστεύει ότι η γραμματέας του είναι πολύ έξυπνη και ταιριάζει σε άλλη θέση. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να της προσφέρει ευκαιρίες για την εξέλιξή της και να της αναθέσει τα καθήκοντα για να διαπρέψει.

Ωστόσο, αυτό συνεπάγεται ότι οι υπόλοιποι άνθρωποι που εργάζονται στον ίδιο χώρο δεν έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν μια παρόμοια εξέλιξη. Δεν θα έχουν τις ίδιες ευκαιρίες. Με αυτόν τον τρόπο, τελικά, θα είναι όντως η γραμματέας αυτή που θα καταλήξει να ξεχωρίζει στην ομάδα και να πάρει άλλη θέση.

Από την άλλη πλευρά, έχει γίνει επίσης πολύς λόγος για το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα σε επίπεδο σχέσεων. Εάν ένα άτομο πιστεύει ότι ο σύντροφός του είναι άπιστος, θα αρχίσει να συμπεριφέρεται με βάση αυτό που πιστεύει. Θα παρακολουθεί το κινητό του συντρόφου του, θα παίρνει τηλέφωνο αρκετές φορές την ημέρα κ.λπ. Τελικά, ο σύντροφός του θα τερματίσει τη σχέση, επειδή είναι καταβεβλημένος, ενισχύοντας έτσι την αρχική πεποίθηση.

Συνοψίζοντας, ενώ γνωρίζουμε ότι αυτό το φαινόμενο έχει να κάνει με τις προσδοκίες, πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε ότι οι προσδοκίες προκαλούν αλλαγή στη συμπεριφορά των άλλων ανθρώπων. Έτσι, δημιουργείται ένα κυκλικό φαινόμενο, με αποτέλεσμα οι προσδοκίες και οι συμπεριφορές να αλληλοτροφοδοτούνται.

Πώς να εκμεταλλευτούμε το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα

Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελός μας. Για παράδειγμα, αν καταφέρουμε να δημιουργήσουμε μια ευνοϊκή αντίληψη στο ακροατήριό μας, είναι πιθανό να λάβουμε και την υποστήριξή του.

Από την άλλη πλευρά, μπορούμε να επισημάνουμε σε άλλους ανθρώπους αυτό που περιμένουμε από αυτούς. Με αυτόν τον τρόπο, τους δείχνουμε ότι έχουμε εμπιστοσύνη σε αυτούς και τους παρακινούμε, ενώ ενισχύουμε την αυτοεκτίμησή τους.

Μπορούμε ακόμη να επανεξετάσουμε τις προσδοκίες μας για να εντοπίσουμε τα μηνύματα ή τις πεποιθήσεις που έχουμε εσωτερικεύσει και μας “φυλακίζουν”.

Τελικά, αυτό το φαινόμενο δείχνει πόσο επιβλαβή και περιοριστικά είναι τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις. Έτσι, είναι μια ανοιχτή πρόσκληση για την αναθεώρησή τους και τη διόρθωσή τους.

Οι πιθανές αρνητικές συνέπειες του φαινομένου του Πυγμαλίωνα

Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα προκαλεί επίσης κάποιες αρνητικές συνέπειες. Μεταξύ αυτών, συναντάμε τις εξής:

  • Μπορεί να προκαλέσει άγχος, καθώς μπορεί να προκαλέσει υπερβολική ανησυχία για το τι θα συμβεί ή θα μπορούσε να συμβεί στο μέλλον.
  • Μερικές φορές, μας εμποδίζει να απολαμβάνουμε τη ζωή και να συνδεόμαστε με αυτό που πραγματικά συμβαίνει γύρω μας, καθώς ανησυχούμε περισσότερο για το τι μπορεί να συμβεί.
  • Μπορεί να οδηγήσει σε αυτοσαμποτάζ, σκεπτόμενοι μόνο τις αρνητικές πιθανότητες.
  • Επίσης, μπορεί να οδηγήσει σε όραση σήραγγας, μέσω της οποίας αντιλαμβανόμαστε μόνο μερικές λεπτομέρειες, ενώ παραβλέπουμε τις βασικές πληροφορίες που απαιτούνται για να σκεφτούμε διαφορετικά.
  • Τέλος, μπορεί να οδηγήσει σε ανέφικτες προσδοκίες στους άλλους, οι οποίες μπορεί να καταλήξουν να απογοητεύσουν στη συνέχεια.
Mujer con ansiedad
Το υπερβολικό άγχος είναι μία από τις αρνητικές συνέπειες του φαινομένου του Πυγμαλίωνα.

Είναι σημαντικό να προβλέπουμε την ανάπτυξη, όχι την αποτυχία

Όπως εξηγήσαμε σε αυτό το άρθρο, το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα μπορεί να έχει θετική ή αρνητική επίδραση πάνω μας, ανάλογα με το πώς το χρησιμοποιούμε. Από τη μία πλευρά, αν προβλέψουμε διάφορα σενάρια και έχουμε ορισμένες προσδοκίες στο μυαλό μας, μπορούμε να βελτιώσουμε ορισμένες πτυχές της ζωής μας και να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι για διάφορες καταστάσεις.

Από την άλλη πλευρά, αν αφήσουμε το μυαλό μας να προβλέψει αρνητικά αποτελέσματα χωρίς όρια, πιθανότατα θα νιώσουμε συγκλονισμένοι, φοβισμένοι και δύσπιστοι. Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν μπορούμε να ελέγχουμε τα πάντα και ότι πρέπει επίσης να αναπτύξουμε μια ορισμένη ανοχή στην απογοήτευση.

This might interest you...
Η απογοήτευση σας φθείρει, αργά αλλά σταθερά
Με Υγεία
Διαβάστε το Με Υγεία
Η απογοήτευση σας φθείρει, αργά αλλά σταθερά

Η απογοήτευση σας φθείρει, αργά αλλά σταθερά. Η αγάπη ποτέ δεν εξαντλείται από εκείνους που είναι πραγματικά ευγνώμονες για το χρόνο. Όταν κάποιος ...



  • Jensen, F., & Vogel, N. (2007). Percepciones en torno al envejecimiento en jóvenes universitarios: apuntes en torno a la profecía autocumplida. In VI Congreso Chileno de Antropología. Colegio de Antropólogos de Chile AG.
  • García Vargas, Javier. (2015) El efecto Pigmalión y su efecto transformador a través de las expectativas. Perspectivas docentes 57. Textos y Contextos.