Φρίντα Κάλο: «Πόδια, τι τα θέλω αφού έχω φτερά;» και η δύναμη της ανανέωσης

Η Φρίντα Κάλο έγραψε αυτή τη φράση στο ημερολόγιό της λίγο μετά τον ακρωτηριασμό του ποδιού της, μία από τις πολλές συνέπειες του ατυχήματος που σημάδεψε τη ζωή της από τα δεκαοκτώ της χρόνια. Σε αυτό το πλαίσιο, η φράση της δεν αποτελεί μια σκέψη για την υπέρβαση ούτε μια άρνηση του πόνου. Είναι κάτι πολύ πιο ειλικρινές. Πρόκειται για μια ματιά σε αυτό που παραμένει όταν κάτι χάνεται.

Η φράση έχει απήχηση πέρα από το αρχικό της πλαίσιο, επειδή περιγράφει μια εσωτερική διαδικασία που πολλοί άνθρωποι αναγνωρίζουν: τη στιγμή που αποδέχεται κανείς ότι ένας δρόμος δεν είναι πλέον εφικτός όπως είχε προγραμματιστεί, και αρχίζει να αναζητά έναν άλλο.

Η αποδοχή δεν είναι το ίδιο με την ανανέωση

Η παραίτηση συνεπάγεται να σταματήσουμε να θέλουμε αυτό που θέλαμε. Η ανανέωση του εαυτού σημαίνει να συνεχίζουμε να θέλουμε, αλλά να βρίσκουμε άλλους τρόπους να το πλησιάσουμε. Η διαφορά μπορεί να φαίνεται λεπτή, αλλά αλλάζει σημαντικά τη στάση με την οποία αντιμετωπίζουμε μια δύσκολη αλλαγή.

Όταν ένα επαγγελματικό σχέδιο δεν λειτουργεί, μια σχέση τελειώνει, μια φάση που φαινόταν σταθερή διακόπτεται χωρίς προειδοποίηση, η πιο συνηθισμένη ερώτηση είναι πώς να ανακτήσουμε αυτό που είχαμε. Και μερικές φορές αυτή η ανάκτηση δεν είναι δυνατή όπως την είχαμε φανταστεί. Τότε προκύπτει ένα άλλο ερώτημα, λιγότερο άνετο αλλά πολύ χρήσιμο: τι έχω ακόμα, και τι μπορώ να κάνω με αυτό;

Πώς εκδηλώνονται τα φτερά στην καθημερινή ζωή

Η μεταφορά της Κάλο δεν αναφέρεται σε φυσικές ικανότητες, αλλά σε κάτι πιο εσωτερικό και μάλιστα συναισθηματικό. Αναφέρεται στην ικανότητα να φαντάζεται κανείς, να προσαρμόζεται και να δημιουργεί με βάση ό,τι έχει στη διάθεσή του. Αυτό μπορεί να είναι πολύ συγκεκριμένο ανάλογα με την κατάσταση:

• Να αλλάξουμε ειδικότητα ή τομέα όταν η πορεία που ακολουθούσαμε δεν ταιριάζει πλέον.
• Να τροποποιήσουμε έναν στόχο όταν αλλάζουν οι συνθήκες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουμε αποτύχει.
• Να ανακαλύψουμε ότι μια παλιά εκδοχή του εαυτού μας δεν ανταποκρίνεται πλέον σε αυτό που είμαστε τώρα.
• Να κλείσεις κάτι που δεν δούλευε και να κατευθύνεις αυτή την ενέργεια προς κάτι νέο, ακόμα κι αν δεν είναι ακόμα σαφές τι ακριβώς.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, τα «φτερά» δεν είναι κάποιο ιδιαίτερο ταλέντο ούτε μια εξαιρετική ιδιότητα. Είναι απλώς η προθυμία να αναζητήσουμε πώς να συνεχίσουμε να προχωράμε με ό,τι έχουμε.

Γιατί αυτή η διαδικασία δεν είναι πάντα άμεση

Η Κάλο δεν έγραψε αυτή τη φράση την ίδια μέρα της ακρωτηριασίας. Μεταξύ της απώλειας και της συγγραφής της φράσης της πέρασε κάποιος χρόνος, ένιωσε πόνο και πέρασε μια διαδικασία ανάρρωσης. Αυτό επίσης αποτελεί μέρος του μηνύματος της φράσης: η επανεφεύρεση του εαυτού δεν είναι γρήγορη ούτε γραμμική, και η αποδοχή μιας πραγματικής αλλαγής απαιτεί να περάσει κανείς από μια δυσφορία που δεν πρέπει να υποτιμηθεί.

Η κουλτούρα της υπέρβασης τείνει να παρουσιάζει την ανανέωση ως κάτι που συμβαίνει γρήγορα και με ενθουσιασμό. Η πραγματικότητα μοιάζει περισσότερο με αυτό που βίωσε η Κάλο: περιόδους σύγχυσης, συνεχείς προσαρμογές και πρόοδο που δεν είναι πάντα εμφανής από έξω. Αυτό δεν ακυρώνει τη διαδικασία· είναι μέρος της.

Αυτό που παραμένει όταν κάτι αλλάζει

Υπάρχει κάτι που αξίζει να αναρωτηθούμε όταν κλείνει ένα τμήμα του δρόμου: τι ήταν αυτό που πραγματικά με ενδιέφερε από αυτό που έχασα; Όχι το συγκεκριμένο σχέδιο, αλλά η ουσία. Μερικές φορές η απάντηση μας οδηγεί στην ανακάλυψη ότι αυτή η ουσία παραμένει εφικτή με άλλα μέσα. Άλλες φορές οδηγεί σε κάτι διαφορετικό που δεν θα είχε βρεθεί αν το αρχικό σχέδιο είχε προχωρήσει.

Το να προχωράμε μπροστά δεν σημαίνει πάντα να ανακτήσουμε ακριβώς αυτό που χάσαμε. Μερικές φορές σημαίνει να ανακαλύψουμε ποιες άλλες τρόποι κίνησης υπάρχουν με ό,τι μας έχει απομείνει. Γι’ αυτό η Κάλο αναγνώριζε με τη φράση της αυτό που παραμένει.