Ο Θερβάντες και η φράση «Ο καθένας είναι ο δημιουργός της τύχης του»: τι σημαίνει σήμερα

Δεν είναι μυστικό για κανέναν ότι ένα από τα πιο διάσημα έργα του Μιγκέλ ντε Θερβάντες είναι ο «Δον Κιχώτης της Μάντσα». Και σε αυτό, ο συγγραφέας βάζει στα χείλη του πρωταγωνιστή του μια ισχυρή φράση, η οποία έχει αποκτήσει δημοτικότητα με την πάροδο των χρόνων: «Ο καθένας είναι ο δημιουργός της τύχης του».

Με αυτή τη φράση μας λέει ότι, αν και υπάρχουν εξωτερικές συνθήκες και τυχαία γεγονότα, υπάρχει επίσης ένα περιθώριο απόφασης στο οποίο μπορούμε όντως να επέμβουμε. Αυτό ισχύει για τις επιλογές μας, τις συνήθειές μας, τις αντιδράσεις μας και την ικανότητά μας να μαθαίνουμε από ό,τι έχει συμβεί.

Η σημασία της φράσης στο έργο του Θερβάντες

Για τον συγγραφέα από την Αλκάλα, το να είναι κανείς δημιουργός της τύχης του αντιπροσωπεύει την ηθική της δράσης και την προσωπική αξιοπρέπεια. Εισάγει αυτή τη σκέψη σε ένα αφήγημα που χαρακτηρίζεται από τις συνεχείς αντιξοότητες που αντιμετωπίζει ο πρωταγωνιστής του.

Ο Δον Κιχώτης υφίσταται προφανείς ήττες και απογοητεύσεις. Ωστόσο, παρά τις αντιξοότητες, διατηρεί πάντα μια ενεργή στάση: επιλέγει έναν κώδικα συμπεριφοράς και αναλαμβάνει τις συνέπειες των πράξεών του. Και αν και αυτό δεν του εξασφαλίζει πάντα τη νίκη, του προσφέρει τη σταθερότητα να ανταποκρίνεται με ευθύτητα και ακεραιότητα στις αντιξοότητες.

Πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε αυτή τη φράση στην καθημερινότητά μας;

Η ιδέα του Θερβάντες έχει μεγάλη ισχύ στην καθημερινή ζωή, καθώς μπορεί να εφαρμοστεί στις αποφάσεις, στη διαμόρφωση εργασιακών συνηθειών, στη διαχείριση των συναισθηματικών μας αντιδράσεων ή ακόμη και στην αντιμετώπιση δυσμενών γεγονότων. Για τον σκοπό αυτό, είναι καθοριστικής σημασίας να προσδιορίσουμε ποιο μέρος μιας κατάστασης βρίσκεται υπό τον έλεγχό μας και ποιο όχι.

Για παράδειγμα, φανταστείτε ότι ένα προσωπικό σας σχέδιο πάει στραβά. Η συνήθης αντίδραση κυμαίνεται συνήθως μεταξύ απογοήτευσης και εκνευρισμού. Ωστόσο, μια πιο πρακτική προσέγγιση θα ήταν να αναλύσετε τα γεγονότα και να τα χωρίσετε σε φάσεις. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσατε να εντοπίσετε πού ακριβώς βρίσκεται το λάθος και αν αυτό εξαρτάται από κάτι που βρίσκεται στα χέρια σας ή αν οφείλεται σε εξωτερικές συνθήκες και τύχη.

Αν το λάθος οφείλεται σε δική σας αβλεψία, τότε μπορείτε να προσπαθήσετε να το διορθώσετε. Αν, όμως, οφείλεται σε κάτι που δεν ελέγχετε, η εμπειρία αυτή θα σας χρησιμεύσει ως μάθημα για το μέλλον.

Να αναλαμβάνουμε την ευθύνη χωρίς να πέφτουμε στην ενοχή

Πολλοί πιστεύουν ότι το να αναλαμβάνει κανείς την ευθύνη για τα λάθη σημαίνει επίσης να κατηγορεί τον εαυτό του για ό,τι συνέβη στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Αυτό ισχύει για παράδειγμα σε περιπτώσεις οικονομικών παραγόντων, κοινωνικών εμποδίων, οικογενειακών δυναμικών ή απρόβλεπτων προβλημάτων υγείας. Ωστόσο, η σκέψη του Θερβάντες μας προτρέπει να διαχωρίζουμε την ευθύνη από την ενοχή.

Και αυτό γιατί η ενοχή μπορεί να γίνει μια πολύ βαριά σκιά και να παραλύσει την πρωτοβουλία. Η ευθύνη, αντίθετα, κοιτάζει μπροστά: αξιολογεί με ψυχραιμία τα όρια των συνθηκών και εστιάζει στη συνεπή διαχείριση όσων μπορούμε πράγματι να αλλάξουμε.

Εν τέλει, το να αξιοποιούμε το περιθώριο απόφασης που έχουμε στη διάθεσή μας, χωρίς να το συγχέουμε με τον απόλυτο έλεγχο της ίδιας μας της ζωής, είναι η τύχη στην οποία αναφερόταν ο Θερβάντες. Η εφαρμογή αυτής της ιδέας στην πράξη μας βοηθά να διανύουμε την καθημερινή μας ζωή με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και γαλήνη.