«Ευχαρίστησε τη φλόγα για το φως της, αλλά μην ξεχνάς το πόδι του λυχναριού που τη στηρίζει στη σκιά», Ταγκόρ

Έχουμε την τάση να βλέπουμε ό,τι λάμπει. Το άτομο που παρουσιάζει τα αποτελέσματα, αυτό που λαμβάνει την αναγνώριση, το επίτευγμα που βρίσκεται στο προσκήνιο. Αυτά είναι που καταγράφουμε πιο εύκολα. Ωστόσο, αυτό που στηρίζει όλα αυτά συνήθως περνάει απαρατήρητο.

Ο αφορισμός 64 από το έργο «Stray Birds» (1916) του Ραβιντρανάθ Ταγκόρ το περιγράφει με μια πολύ συγκεκριμένη εικόνα: «Ευχαρίστησε τη φλόγα για το φως της, αλλά μην ξεχάσεις το πόδι του λυχναριού που, σταθερό και υπομονετικό, τη στηρίζει στη σκιά».

Δεν προτείνει να υποτιμήσουμε αυτόν που φωτίζει. Πρώτα μας καλεί να αναγνωρίσουμε το φως του· στη συνέχεια, διευρύνει το βλέμμα μας προς αυτό που το καθιστά δυνατό.

Το αόρατο που στηρίζει το ορατό

Υπάρχει μια φυσική τάση να συνδέουμε την επιτυχία με εκείνον που βρίσκεται στο προσκήνιο τη στιγμή που αυτή γίνεται πιο ορατή. Ωστόσο, σχεδόν κανένα σημαντικό αποτέλεσμα δεν επιτυγχάνεται μόνο του.

Πίσω από τον άνθρωπο που κάνει την παρουσίαση, υπάρχει κάποιος που προετοίμασε τα στοιχεία. Πίσω από το έργο που παραδόθηκε, υπάρχει κάποιος που έλυσε τα μικρά προβλήματα πριν αυτά γίνουν επείγοντα.

Πίσω από όποιον μπορεί να αφοσιωθεί σε κάτι με πάθος, υπάρχει κάποιος που αναλαμβάνει άλλες ευθύνες για να το καταστήσει αυτό δυνατό.

Αυτό δεν είναι απλώς μια μεταφορά. Στην εργασία, οι συνάδελφοι που φροντίζουν ώστε οι διαδικασίες να λειτουργούν ομαλά, που απαντούν σε μηνύματα χωρίς να περιμένουν αναγνώριση, που εντοπίζουν λάθη πριν αυτά επιδεινωθούν: το έργο τους είναι ακριβώς αυτό που περνάει απαρατήρητο όταν όλα λειτουργούν καλά.

Στην οικογενειακή ζωή, οι επαναλαμβανόμενες φροντίδες —αυτές που γίνονται καθημερινά χωρίς να περιμένουμε να τις επισημάνει κανείς— αποτελούν το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζονται άλλες στιγμές που όντως τυγχάνουν προσοχής.

Ο Ταγκόρ έδινε όνομα σε κάτι που όλοι γνωρίζουμε, αλλά που σπάνια εκφράζουμε με σαφήνεια.

Η ίδια ερώτηση σε σχέση με τα δικά μας επιτεύγματα

Η εικόνα του λυχναριού μπορεί επίσης να στραφεί προς τον εαυτό μας. Όταν κάτι πηγαίνει καλά, όταν υπάρχει κάτι για το οποίο νιώθουμε υπερηφάνεια, αξίζει να αναρωτηθούμε: τι το έκανε αυτό δυνατό; Όχι για να υποβαθμίσουμε τη δική μας προσπάθεια, αλλά για να δούμε με μεγαλύτερη ακρίβεια πώς πραγματικά επιτεύχθηκε αυτό το αποτέλεσμα.

Ποιος άνθρωπος δίδαξε κάτι την κατάλληλη στιγμή. Ποια ευκαιρία παρουσιάστηκε την κατάλληλη στιγμή. Ποια προηγούμενη εργασία άλλων δημιούργησε τις συνθήκες ώστε να πραγματοποιηθεί η δική μας συμβολή. Αυτή η οπτική δεν υποβαθμίζει το επίτευγμα· το τοποθετεί στο πραγματικό του πλαίσιο.

Μια απλή άσκηση για να διευρύνουμε την οπτική μας

Η πρόταση του Ταγκόρ μπορεί να γίνει μια πολύ συγκεκριμένη συνήθεια. Όταν βλέπουμε κάτι που μας προκαλεί θαυμασμό, ας σταματήσουμε για μια στιγμή και ας θέσουμε στον εαυτό μας δύο ερωτήσεις:

• Τι βλέπω που λάμπει;
• Τι παραμένει στη σκιά και το στηρίζει;

Δεν είναι απαραίτητο να καταλήξουμε σε μια πλήρη απάντηση. Η αξία της άσκησης έγκειται στην παύση, στην προθυμία να κοιτάξουμε πέρα από το προφανές.

Στις σχέσεις, αυτή η παύση μπορεί να σημαίνει το να αναφερθεί κάτι που συνήθως δεν αναφέρεται. Μια ευχαριστία που ξεπερνά την ορατή χειρονομία. Το να αναγνωρίσουμε κάποιον του οποίου η συμβολή δεν ήταν θεαματική, αλλά ήταν σταθερή.

Αυτού του είδους η αναγνώριση δεν είναι καθόλου ασήμαντη. Για όποιον τη λαμβάνει, μπορεί να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη θέση του σε αυτό που χτίζουμε όλοι μαζί.

Το να αναγνωρίζουμε το αόρατο δεν μειώνει την αξία εκείνου που ξεχωρίζει. Αυτό που κάνει είναι να προσφέρει μια πληρέστερη εικόνα για το πώς πραγματικά χτίζονται τα πράγματα που έχουν σημασία. Σχεδόν τίποτα δεν έρχεται από μόνο του, και σχεδόν τίποτα δεν λάμπει χωρίς κάτι να το στηρίζει από κάτω.

Ο Ταγκόρ έγραψε αυτόν τον αφορισμό πριν από περισσότερο από έναν αιώνα, και περιγράφει κάτι που δεν έχει αλλάξει: η ανθρώπινη προσοχή στρέφεται προς το φως, και η βάση του λυχνάριου παραμένει αόρατη για όποιον δεν σταματά να την αναζητήσει.