Ραβιντρανάθ Ταγκόρ: «Αν κλαις επειδή έχασες τον ήλιο, δεν θα δεις ούτε τα αστέρια»

Η γνωστή σκέψη του Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ συνηθίζεται να αναφέρεται σε στιγμές απώλειας, αλλαγής ή απογοήτευσης, ως πρόσκληση να δώσουμε προσοχή σε ό,τι εξακολουθεί να υπάρχει. Ωστόσο, το να την περιορίσουμε σε ένα απλό «κοίτα τη θετική πλευρά» παραλείπει μεγάλο μέρος των αποχρώσεων που εμπεριέχει η μεταφορά του.

Το απόσπασμα προέρχεται από το έργο «Stray Birds», που εκδόθηκε το 1916 και αποτελείται από σύντομες ποιητικές σκέψεις. Αναφέρεται στο νούμερο 6, αν και η εκδοχή που έγινε δημοφιλής στα ισπανικά παρουσιάζει μια μικρή διαφορά σε σχέση με το πρωτότυπο: ο Ταγκόρ μιλάει για το ότι του λείπει ο ήλιος, ενώ η πιο γνωστή μετάφραση αναφέρεται στο ότι τον έχει χάσει. Αυτή η διαφορά μας επιτρέπει να προσεγγίσουμε τη φράση από μια κάπως διαφορετική οπτική γωνία.

Ο ήλιος μπορεί να συμβολίζει αυτό που δεν υπάρχει πια

Μια σχέση που έληξε, μια φάση που ολοκληρώθηκε, μια χαμένη ευκαιρία ή η απουσία ενός προσώπου μπορούν να γίνουν εκείνο το «ήλιο» προς το οποίο συνεχίζουμε να κοιτάζουμε. Τα αστέρια, από την πλευρά τους, μπορούν να συμβολίζουν ό,τι εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της ζωής μας ή τις δυνατότητες που δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει.

Η μεταφορά δεν μας υποχρεώνει να επιλέξουμε μεταξύ των δύο. Τα αστέρια δεν αντικαθιστούν τον ήλιο ούτε κάνουν την απουσία του λιγότερο σημαντική. Η παρουσία τους απλώς διευρύνει το τοπίο: αυτό που χάσαμε μπορεί να συνεχίσει να έχει αξία χωρίς να γίνει το μόνο πράγμα προς το οποίο στρέφουμε το βλέμμα μας.

Και η θλίψη χρειάζεται τον δικό της χώρο

Μετά από μια απώλεια, είναι συνηθισμένο να αναποούμε πώς ήταν τα πράγματα, να φανταζόμαστε τι θα είχε συμβεί αν είχαμε ενεργήσει διαφορετικά ή να νιώθουμε ότι το παρόν είναι λιγότερο ελκυστικό από αυτό που αφήσαμε πίσω μας.

Γι’ αυτό, η φράση δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως «σταμάτα να κλαις». Το να νιώθεις θλίψη δεν σημαίνει ότι κάνεις κάτι λάθος, και το να αναζητάς αμέσως ένα δίδαγμα ή μια θετική πλευρά δεν είναι ούτε υποχρέωση. Υπάρχουν εμπειρίες που χρειάζονται χρόνο για να μπορέσουμε να τις δούμε από μια άλλη οπτική γωνία.

Αυτό που μπορεί όμως να συμβεί είναι μια απουσία να καταλάβει προσωρινά ολόκληρο το οπτικό μας πεδίο. Όταν συμβαίνει αυτό, είναι πιο δύσκολο να αντιληφθούμε ότι η ζωή μας εξακολουθεί να περιλαμβάνει συναισθήματα, ενδιαφέροντα, ευκαιρίες και στιγμές που αξίζουν επίσης την προσοχή μας.

Τι άλλο υπάρχει ακόμα;

Όταν έχουμε το περιθώριο να κοιτάξουμε γύρω μας, μπορούμε να θέσουμε στον εαυτό μας μια απλή ερώτηση: «Εκτός από αυτό που μου λείπει, τι άλλο εξακολουθεί να υπάρχει στη ζωή μου;»

Ίσως η απάντηση να είναι μια φιλία, μια ρουτίνα που προσφέρει ηρεμία, ένα έργο που έχει μείνει στη μέση, μια νέα ευκαιρία ή κάτι τόσο καθημερινό όσο το να απολαύσεις ξανά έναν περίπατο. Δεν χρειάζεται να βρεις μια εμπειρία ικανή να αντισταθμίσει ό,τι χάθηκε. Πρόκειται απλώς για το να αναγνωρίσεις αυτό που η θλίψη ίσως έθεσε προσωρινά στο περιθώριο.

Η εικόνα του Ταγκόρ μας επιτρέπει έτσι να συνυπάρχουν δύο πραγματικότητες χωρίς να έρχονται σε σύγκρουση. Μπορούμε να νοσταλγούμε τον ήλιο και, όταν είμαστε έτοιμοι, να στρέψουμε το βλέμμα μας προς τα αστέρια. Το να τα βλέπουμε δεν σβήνει αυτό που χάθηκε ούτε μας υποχρεώνει να βρούμε κάτι καλό σε μια απώλεια· απλώς μας υπενθυμίζει ότι ο ουρανός δεν αποτελούνταν ποτέ από ένα μόνο φως.