Μέρι Σέλεϊ: «Ζήσε ευτυχισμένη και κάνε ευτυχισμένους τους άλλους»

«Ζήσε ευτυχισμένη και κάνε ευτυχισμένους τους άλλους». Η φράση αυτή προέρχεται από το «Φρανκενστάιν», το περίφημο μυθιστόρημα της Μέρι Σέλεϊ, και αποκτά μια ιδιαίτερη διάσταση όταν μαθαίνουμε σε ποια στιγμή εμφανίζεται. Η Τζουστίν Μόριτς αποχαιρετά την Ελίζαμπεθ με αυτά τα λόγια, αφού καταδικάστηκε άδικα και λίγο πριν την εκτέλεσή της.

Αν διαβαστεί εκτός αυτού του πλαισίου, θα μπορούσε να φανεί ως μια απλή πρόσκληση για αισιοδοξία. Ωστόσο, η φράση της Μέρι Σέλεϊ για την ευτυχία μας επιτρέπει επίσης να θέσουμε ένα πιο σύνθετο ερώτημα: ποια θέση θέλουμε να αποδώσουμε σε μια άδικη ή οδυνηρή εμπειρία, αφού αυτή έχει ήδη συμβεί; Το να προχωράμε μπροστά δεν σημαίνει ότι πρέπει να αρνηθούμε τη βλάβη που υποστήκαμε, να ξεχάσουμε ό,τι ζήσαμε ή να συγχωρήσουμε αυτόματα αυτόν που μας πλήγωσε.

Να αναγνωρίζουμε τον πόνο χωρίς να του επιτρέπουμε να καταλαμβάνει τα πάντα

Υπάρχουν εμπειρίες που μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τους άλλους. Μια προδοσία μπορεί να προκαλέσει δυσπιστία· μια φιλία που τελειώνει άσχημα μπορεί να μας κάνει πιο δύσκολο να ανοιχτούμε ξανά· μια αδικία μπορεί να μας αφήσει για πολύ καιρό θυμωμένους.

Η αναγνώριση αυτών των συναισθημάτων αποτελεί μέρος της διαδικασίας αντιμετώπισης του συμβάντος. Η δυσκολία προκύπτει όταν μια εμπειρία καταλήγει να αποτελεί το κριτήριο με το οποίο ερμηνεύουμε όλα όσα συμβαίνουν στη συνέχεια. Το γεγονός ότι κάποιος πρόδωσε την εμπιστοσύνη μας δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι θα κάνουν το ίδιο.

Το τέλος μιας σχέσης δεν χρειάζεται πάντα μια τελευταία κατηγορία

Όταν μια σχέση τελειώνει, μπορεί να υπάρχει ο πειρασμός να χρησιμοποιήσουμε την τελευταία συζήτηση για να επαναλάβουμε ένα προς ένα όλα τα λάθη. Σε ορισμένες περιπτώσεις θα είναι απαραίτητο να εκφράσουμε τι συνέβη, να καθορίσουμε ευθύνες ή να θέσουμε όρια. Ωστόσο, μπορεί να έρθει και μια στιγμή που η συνέχιση της συζήτησης δεν θα προσφέρει πλέον καμία νέα απάντηση.

Το κλείσιμο ενός κεφαλαίου μπορεί να σημαίνει ότι αποδεχόμαστε το τέλος μιας σχέσης και αποφασίζουμε να μην παρατείνουμε τη σύγκρουση. Η απομάκρυνση χωρίς μια τελευταία μάχη δεν σβήνει ό,τι συνέβη ούτε καθιστά αποδεκτό αυτό που προκάλεσε πόνο.

Να μην επιβαρύνουμε τους άλλους για ό,τι έκανε κάποιος άλλος στο παρελθόν

Μετά από μια οδυνηρή εμπειρία, είναι κατανοητό να αναπτύξει κανείς μηχανισμούς άμυνας. Ωστόσο, μια νέα φιλία, μια νέα σχέση ή μια νέα επαγγελματική σχέση δεν χρειάζεται απαραίτητα να επιβαρύνεται με τις συνέπειες ενός παρελθόντος στο οποίο δεν συμμετείχε.

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευόμαστε αμέσως ή να αγνοούμε τα σημάδια που μας προκαλούν ανησυχία. Πρόκειται για το να προσπαθήσουμε να διακρίνουμε ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει τώρα και σε αυτό που φοβόμαστε ότι θα ξανασυμβεί λόγω των εμπειριών που έχουμε ζήσει στο παρελθόν.

Να επιλέξουμε πώς θέλουμε να σχετιζόμαστε στο μέλλον

Μια πιθανή ερμηνεία της φράσης «Ζήσε ευτυχισμένη και κάνε ευτυχισμένους τους άλλους» είναι ότι ο πόνος που υποστήκαμε δεν μας υποχρεώνει να τον αναπαράγουμε. Μπορεί να έχουμε βιώσει την απογοήτευση και να συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε στους άλλους με ειλικρίνεια· να έχουμε δεχτεί αδιαφορία και να διατηρούμε την ικανότητά μας να ακούμε· ή να έχουμε περάσει μια δύσκολη σχέση χωρίς να υποθέτουμε ότι όλες οι μελλοντικές σχέσεις θα καταλήξουν το ίδιο.

Το να κάνουμε τους άλλους ευτυχισμένους δεν σημαίνει ότι πρέπει να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για την ευημερία τους, να τους ικανοποιούμε συνεχώς ή να παραμένουμε σε σχέσεις που μας βλάπτουν. Μπορούμε να διατηρούμε την ευγένεια και, ταυτόχρονα, να θέτουμε όρια.

Δεν υπάρχει μόνο ένας τρόπος να προχωρήσουμε

Δεν αντιμετωπίζουν όλοι οι άνθρωποι μια απώλεια, μια προδοσία ή μια αδικία με τον ίδιο ρυθμό. Ούτε υπάρχει η υποχρέωση να αντλήσει κανείς αμέσως ένα δίδαγμα, να αισθανθεί ευγνωμοσύνη για ό,τι συνέβη ή να μετατρέψει κάθε οδυνηρή εμπειρία σε μια ιστορία υπέρβασης.

Μερικές φορές, το να προχωρήσουμε μπροστά σημαίνει απλώς να αφήσουμε ό,τι συνέβη να σταματήσει να καθορίζει τις σημερινές μας αποφάσεις. Η ανάμνηση μπορεί να παραμείνει και ο πόνος να χρειαστεί χρόνο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να καθορίζει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τους άλλους.

Το αρχικό πλαίσιο κάνει τη φράση της Μέρι Σέλεϊ για την ευτυχία ιδιαίτερα ισχυρή: η Τζουστίν προφέρει αυτά τα λόγια ενώ συγκρατεί τα δάκρυά της και εύχεται η Ελίζαμπεθ να μην ξαναβιώσει παρόμοια δυστυχία. Δεν μπορούμε να επιλέξουμε όλα όσα μας συμβαίνουν, αλλά με την πάροδο του χρόνου μπορούμε να αναρωτηθούμε ποια θέση θέλουμε να δώσουμε σε αυτά τα γεγονότα στη ζωή μας. Ό,τι μας έκαναν αποτελεί μέρος της ιστορίας μας, αλλά δεν χρειάζεται απαραίτητα να καθορίσει το ποιοι θα γίνουμε στη συνέχεια.