Αμέλια Έρχαρτ: «Μη διακόπτεις όποιον κάνει αυτό που είπες πως δεν μπορούσε»

Όταν κάποιος μας λέει ότι θέλει να αλλάξει επάγγελμα, να ξεκινήσει ένα δύσκολο εγχείρημα ή να δοκιμάσει κάτι που δεν έχει κάνει ποτέ, η πρώτη μας αντίδραση μπορεί να είναι να επισημάνουμε όλα όσα θα μπορούσαν να πάνε στραβά. Μερικές φορές το κάνουμε από ανησυχία· άλλες φορές, επειδή, με βάση την εμπειρία μας, αυτό φαίνεται πραγματικά απίθανο.

Η φράση που αποδίδεται στην Αμέλια Έρχαρτ, «Ποτέ μην διακόπτεις κάποιον που κάνει αυτό που του είπες ότι δεν μπορούσε να κάνει», θέτει ένα ενδιαφέρον ερώτημα: τι συμβαίνει όταν η άποψή μας για τις δυνατότητες ενός άλλου ατόμου καταλήγει να αποτελεί εμπόδιο για να το δοκιμάσει;

Όταν οι αμφιβολίες μας αρχίζουν να περιορίζουν κάποιον άλλο

Δεν χρειάζεται να εμποδίσουμε έμπρακτα κάποιον να κάνει κάτι για να παρεμποδίσουμε την προσπάθειά του. Μπορούμε επίσης να το κάνουμε όταν επαναλαμβάνουμε συνεχώς ότι μια ιδέα δεν θα πετύχει, όταν επισημαίνουμε κάθε δυσκολία πριν ακόμη εμφανιστεί ή όταν, σε κάθε πρόοδο, αναζητούμε αμέσως το επόμενο πρόβλημα.

Η προειδοποίηση για έναν συγκεκριμένο κίνδυνο μπορεί να είναι χρήσιμη. Άλλο πράγμα όμως είναι να μετατρέπουμε την αντίληψή μας σε κρίση: «δεν μπορείς», «δεν θα τα καταφέρεις» ή «δεν αξίζει να προσπαθήσεις». Εκείνη τη στιγμή παύουμε να παρέχουμε πληροφορίες και αρχίζουμε να αποφασίζουμε, από έξω, ποια θα έπρεπε να είναι τα όρια ενός άλλου ατόμου.

Το «δεν θα τα καταφέρεις» είναι επίσης μια πρόβλεψη

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες που κρύβονται πίσω από αυτή τη φράση είναι να θυμόμαστε ότι δεν γνωρίζουμε εκ των προτέρων το αποτέλεσμα. Μπορεί να διαθέτουμε εμπειρία, λογικά επιχειρήματα και ακόμη και αρκετές πιθανότητες να έχουμε δίκιο, και παρόλα αυτά να κάνουμε λάθος.

Το να το αναγνωρίζουμε αυτό δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε έργο θα στεφθεί με επιτυχία αν κάποιος επιμείνει αρκετά. Ορισμένες ιδέες αποτυγχάνουν, ορισμένοι στόχοι πρέπει να επανεξεταστούν και υπάρχουν εμπόδια που δεν μπορούν να ξεπεραστούν μόνο με τη δύναμη της θέλησης.

Η διαφορά έγκειται στο να αναγνωρίζουμε αυτές τις δυσκολίες και στο να συμπεραίνουμε εκ των προτέρων μέχρι πού μπορεί να φτάσει κάποιος άλλος.

Η έκφραση ανησυχίας δεν χρειάζεται να αποθαρρύνει

Φανταστείτε ότι κάποιος δικός σας άνθρωπος θέλει να δεχτεί μια δουλειά που συνεπάγεται τη μετακόμιση σε άλλη πόλη. Ίσως διακρίνετε αμέσως τους κινδύνους: το κόστος ζωής, την απόσταση, την προσαρμογή ή την πιθανότητα η δουλειά να μην εξελιχθεί όπως περιμένει.

Μπορείτε να συζητήσετε αυτές τις ανησυχίες χωρίς να τις μετατρέψετε σε ένα «μην το κάνεις». Ρωτώντας αν έχει υπολογίσει τα έξοδά του, ποιες εναλλακτικές λύσεις θα είχε αν η δουλειά δεν πάει καλά ή πώς σκοπεύει να οργανώσει τη μετακόμιση, μπορείτε να τον βοηθήσετε να εξετάσει την απόφασή του χωρίς να την αντικαταστήσετε με τη δική σας.

Αυτή η αλλαγή μπορεί να εφαρμοστεί και σε μικρότερες περιπτώσεις. Αντί να λέμε «αυτό δεν θα πετύχει», μπορούμε να ρωτήσουμε «πώς σκοπεύεις να λύσεις αυτό το κομμάτι;» ή «έχεις σκεφτεί αυτό το πρόβλημα;». Η αμφιβολία μετατρέπεται έτσι σε συμβολή και όχι απαραίτητα σε εμπόδιο.

Αφήστε την εμπειρία να δώσει την απάντηση

Δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθούν πλήρως όλες οι αποφάσεις πριν από τη δράση. Μερικές φορές, ένα μικρό πείραμα παρέχει περισσότερες πληροφορίες από μια μακρά συζήτηση για το τι θα μπορούσε να συμβεί.

Ένα έργο μπορεί να δοκιμαστεί σε μικρότερη κλίμακα. Ένας νέος τρόπος εργασίας μπορεί να δοκιμαστεί για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Μια δεξιότητα μπορεί να εξασκηθεί πριν αποφασίσουμε αν πράγματι τα καταφέρνουμε καλά.

Το να αφήνουμε αυτό το περιθώριο σημαίνει επίσης ότι αποδεχόμαστε ότι τα λάθη αποτελούν μέρος ορισμένων εμπειριών. Εάν ο κίνδυνος είναι λογικός, το να διαπιστώσουμε ότι κάτι δεν πέτυχε μπορεί να μας προσφέρει πληροφορίες που δύσκολα θα είχαμε αποκτήσει αν δεν το είχαμε δοκιμάσει.

Η στήριξη δεν σημαίνει συμφωνία με τα πάντα

Το να μην περιορίζουμε τους άλλους δεν σημαίνει ότι πρέπει να εγκρίνουμε κάθε απόφαση ή να σιωπούμε όταν παρατηρούμε ένα πρόβλημα. Μπορούμε να διαφωνούμε, να θέτουμε δύσκολες ερωτήσεις και να επισημαίνουμε συνέπειες που ίσως ο άλλος δεν είχε λάβει υπόψη.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες η παρέμβαση είναι απαραίτητη, ειδικά όταν υπάρχουν σοβαροί κίνδυνοι για την ασφάλεια, την υγεία, τα οικονομικά ή την ευημερία κάποιου. Η στοχαστική σκέψη δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να δικαιολογεί επικίνδυνες αποφάσεις ούτε για να αγνοεί τεκμηριωμένες προειδοποιήσεις.

Το ζήτημα είναι να κάνουμε διάκριση μεταξύ του να παρέχουμε πληροφορίες που βοηθούν στη λήψη απόφασης και του να χρησιμοποιούμε την αποδοκιμασία μας για να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε μια επιλογή που ανήκει σε κάποιον άλλο.

Η φράση που αποδίδεται στην Έρχαρτ μπορεί έτσι να λειτουργήσει ως μια μικρή υπενθύμιση της ταπεινότητας: η αμφιβολία μας δεν αποτελεί πάντα ακριβές μέτρο των δυνατοτήτων των άλλων. Μπορούμε να επισημάνουμε ό,τι παρατηρούμε, να μοιραστούμε την εμπειρία μας και να προσφέρουμε βοήθεια χωρίς να γίνουμε εκείνοι που επαναλαμβάνουν συνεχώς ότι κάτι δεν μπορεί να γίνει. Μερικές φορές, αφού εκφράσουμε μια εύλογη ανησυχία, πρέπει επίσης να αφήσουμε χώρο και να παρατηρήσουμε τι καταφέρνει να κάνει ο άλλος.