Σε ενοχλεί όταν σου δίνουν μια καλή συμβουλή; Πώς να απαντήσεις χωρίς να δημιουργήσεις σύγκρουση

Ένας συγγενής σου εξηγεί πώς θα έπρεπε να οργανώσεις μια απόφαση που είχες ήδη λάβει, λίγο πολύ. Ένας συνάδελφος σου περιγράφει λεπτομερώς πώς να κάνεις μια εργασία που έχεις κατακτήσει εδώ και χρόνια.

Και στις δύο περιπτώσεις, η συμβουλή μπορεί να είναι σωστή, αλλά, παρ’ όλα αυτά, η άμεση αντίδρασή σου είναι ενόχληση. Αυτό δεν σημαίνει ότι είσαι ανώριμος ούτε ότι έχεις πρόβλημα στο να διαχειρίζεσαι την κριτική.

Υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι που εξηγούν γιατί μια σωστή συμβουλή μπορεί να σε ενοχλήσει. Το να εντοπίσεις τι προκάλεσε αυτή την ενόχληση είναι αυτό που σου επιτρέπει να απαντήσεις με σαφήνεια, αντί να απορρίψεις τη συμβουλή μόνο και μόνο επειδή σου δόθηκε χωρίς να τη ζητήσεις.

Τι προκαλεί την απόρριψη μιας συμβουλής που δεν ζητήθηκε

Δεν ενοχλούν όλες οι συμβουλές για τον ίδιο λόγο. Μεταξύ των πιο συνηθισμένων λόγων είναι οι εξής τέσσερις:

Ότι αγγίζει μια δυσάρεστη αλήθεια: είναι πιο δύσκολο να δεχτείς μια συμβουλή όταν επισημαίνει κάτι που ήδη υποψιαζόσουν και προτιμούσες να μην αντιμετωπίσεις κατά πρόσωπο.
Όταν γίνεται αντιληπτή ως παραβίαση της αυτονομίας: η αίσθηση ότι κάποιος αποφασίζει για σένα, ακόμα κι αν απλώς εκφράζει τη γνώμη του, δημιουργεί σχεδόν αυτόματη αντίσταση.
Όταν ο τόνος είναι συγκαταβατικός ή ελέγχων: το ίδιο περιεχόμενο αλλάζει εντελώς αν μεταφέρεται από πάνω προς τα κάτω, σαν ο άλλος να ξέρει περισσότερα για τη ζωή σου από εσένα.
Να έρχεται σε μια στιγμή κόπωσης ή υπερφόρτωσης: όταν ήδη διαχειρίζεσαι πάρα πολλά, οποιαδήποτε εξωτερική συμβολή γίνεται αισθητή ως ένα επιπλέον βάρος, είτε έχει δίκιο είτε όχι.

Γιατί ενοχλεί ακόμα και όταν η συμβουλή είναι σωστή

Ένας από τους μηχανισμούς πίσω από αυτή την αντίδραση είναι η ψυχολογική αντίδραση. Πρόκειται για την αντίσταση που εμφανίζεται όταν αισθάνεσαι ότι περιορίζεται το περιθώριό σου να αποφασίζεις μόνος σου. Δεν είναι η μόνη εξήγηση, αλλά βοηθά να κατανοήσουμε γιατί το περιεχόμενο της συμβουλής έχει λιγότερη σημασία από ό,τι θα περίμενε κανείς τη στιγμή της απόρριψης.

Σημασία έχει επίσης ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύεις τις προθέσεις αυτού που μιλάει. Μπορεί να νιώθεις, ταυτόχρονα, ότι θέλει να σε βοηθήσει και ότι εκμεταλλεύεται την ευκαιρία για να σε διορθώσει, να αποδείξει ότι ξέρει περισσότερα ή να αμφισβητήσει την ικανότητά σου. Αυτός ο συνδυασμός είναι που συνήθως πυροδοτεί την ενόχληση, περισσότερο από την ίδια τη συμβουλή.

Διαχωρισμός μεταξύ περιεχομένου και τρόπου έκφρασης

Ένα άτομο μπορεί να έχει δίκιο και, ταυτόχρονα, να έχει επιλέξει λάθος τόνο, στιγμή ή τόπο για να το πει. Ο διαχωρισμός αυτών των δύο πραγμάτων αποτρέπει το να απορρίψεις μια χρήσιμη ιδέα μόνο και μόνο επειδή παρουσιάστηκε με λάθος τρόπο, ή να αποδεχτείς οποιονδήποτε τρόπο έκφρασης μόνο και μόνο επειδή η ουσία ήταν σωστή.

Η απάντηση με βάση αυτό δεν απαιτεί ούτε σύγκρουση ούτε υποταγή. Φράσεις όπως «ίσως έχεις δίκιο, αλλά τώρα χρειαζόμουν να με ακούσεις» ή «ευχαριστώ, θα το λάβω υπόψη· προτιμώ να ζητάω βοήθεια όταν τη χρειάζομαι» αναγνωρίζουν το περιεχόμενο χωρίς να παραχωρούν το δικαίωμα να αποφασίσει κάποιος άλλος πώς και πότε θα ενεργήσεις.

Πριν απαντήσεις, κάνε στον εαυτό σου μια ερώτηση

Την επόμενη φορά που μια ανεπιθύμητη συμβουλή σου προκαλέσει απόρριψη, αξίζει να κάνεις μια σύντομη παύση πριν απαντήσεις. Μια ερώτηση βοηθά να εντοπίσεις την πηγή της ενόχλησης: με ενοχλεί αυτό που είπε, ο τρόπος που το είπε ή αυτό που νιώθω ότι υπονοεί για μένα;

Και οι τρεις απαντήσεις απαιτούν διαφορετικές αντιδράσεις. Αν το πρόβλημα είναι το περιεχόμενο, ίσως υπάρχει κάτι που αξίζει να επανεξετάσεις. Αν είναι ο τρόπος, η διαφωνία αφορά τον τόνο, όχι την ιδέα. Και αν είναι αυτό που νιώθεις ότι υπονοεί για τις ικανότητές σου, αυτό είναι δικό σου θέμα με αυτό το συναίσθημα, όχι απαραίτητα με το άτομο που μίλησε.

Η διάκριση αυτών των επιπέδων είναι αυτό που μας επιτρέπει να απαντήσουμε με σαφήνεια, αντί να το κάνουμε με καθαρή απόρριψη.