«Το να ρισκάρεις σημαίνει να χάσεις προσωρινά την ισορροπία σου. Το να μην ρισκάρεις σημαίνει να χάσεις τον εαυτό σου», Søren Kierkegaard, Δανός φιλόσοφος

Αν και ο Søren Kierkegaard διατύπωσε αυτή την ιδέα τον 19ο αιώνα, εξακολουθεί να περιγράφει μια αρκετά συνηθισμένη κατάσταση: υπάρχουν άνθρωποι που αποφεύγουν να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για χρόνια, επειδή η αβεβαιότητα της δράσης τους φαίνεται πιο δαπανηρή από τη σιωπηλή ταραχή της αδράνειας. Αυτή η φαινομενική ασφάλεια έχει το τίμημά της.

Η φράση δεν προτείνει να εξιδανικεύουμε τον κίνδυνο ή να τον αναλαμβάνουμε χωρίς να σκεφτούμε πρώτα. Αντίθετα, αναφέρεται στο γεγονός ότι κάθε σημαντική απόφαση μετατοπίζει την ισορροπία, και ότι το να ζούμε αποφεύγοντας αυτή τη μετατόπιση μπορεί να κοστίσει περισσότερο από τη στιγμιαία ανισορροπία που προκαλεί η επιλογή.

Γιατί το να μην αποφασίζεις είναι επίσης μια απόφαση

Όταν κάποιος αναβάλλει επ’ αόριστον μια αλλαγή εργασίας, τον τερματισμό μιας σχέσης που δεν λειτουργεί πια, τη μετακόμιση ή την έναρξη μιας δικής του επιχείρησης, δεν διατηρεί την ισορροπία. Αντίθετα, επιλέγει να παραμείνει εκεί όπου βρίσκεται, με όλες τις συνέπειες αυτής της επιλογής. Μερικές φορές αυτό είναι ένας τρόπος να ζει κανείς από αδράνεια αντί από επιλογή.

Ο φόβος και η αμφιβολία που εμφανίζονται μπροστά σε μια σημαντική απόφαση αποτελούν φυσικό μέρος της διαδικασίας, όχι σημάδια ότι η απόφαση είναι λανθασμένη. Ο Κίρκεγκωρ το περιέγραφε ως μια εμπειρία αγωνίας μπροστά στην ελευθερία της επιλογής: την αίσθηση της έκθεσης που εμφανίζεται όταν κάποιος συνειδητοποιεί ότι μπορεί να επιλέξει και ότι αυτή η επιλογή έχει πραγματικές συνέπειες.

Συμβουλές για να αναλαμβάνεις ρίσκα με περισσότερη σύνεση

Το να αναλαμβάνεις προσωπικούς κινδύνους δεν σημαίνει να ενεργείς παρορμητικά. Υπάρχουν τρόποι να το κάνεις με μεγαλύτερη συνειδητότητα:

• Αξιολογήστε τις πραγματικές συνέπειες: πριν αποφασίσετε, διαχωρίστε τις συγκεκριμένες συνέπειες από τον φανταστικό φόβο. Πολλές φορές το σενάριο που φοβόμαστε είναι υπερβολικό.
• Αποδέξου ότι η βεβαιότητα δεν θα έρθει: το να περιμένεις να έχεις απόλυτη βεβαιότητα πριν ενεργήσεις είναι συνήθως ένας τρόπος να μην ενεργήσεις ποτέ. Η βεβαιότητα δεν προηγείται της απόφασης· μερικές φορές έρχεται μετά, όταν έχεις ήδη ξεκινήσει.
• Μην συγχέετε την ακινησία με την ασφάλεια: η συστηματική αποφυγή του κινδύνου δεν προστατεύει από τίποτα. Αυτό που αποφεύγεται δεν εξαφανίζεται, απλώς αλλάζει μορφή.
• Να αναλαμβάνουμε την ευθύνη της επιλογής: ακόμη και όταν η απόφαση είναι δυσάρεστη ή το αποτέλεσμα διαφέρει από το αναμενόμενο, το να την έχουμε πάρει συνειδητά είναι διαφορετικό από το να έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο εξ αμελείας.
• Ξεκινήστε με αναλογικά ρίσκα: δεν χρειάζεται όλα να είναι ριζική αλλαγή. Η λήψη μικρότερων αποφάσεων που συνεπάγονται κάποια έκθεση βοηθά στην ανάπτυξη αντοχής στην αβεβαιότητα πριν φτάσετε στις πιο σύνθετες αποφάσεις.
• Να δίνεις προτεραιότητα στην προσωπική συνέπεια: ο Κίρκεγκωρ θεωρούσε ότι το να ζεις σύμφωνα με αυτό που πραγματικά είσαι, ακόμα κι αν αυτό είναι δυσάρεστο ή δημιουργεί τριβές με το περιβάλλον, έχει μεγαλύτερη αξία από το να διατηρείς μια εικόνα σταθερότητας που δεν ανταποκρίνεται στην εσωτερική σου πραγματικότητα.

Η ισορροπία που χάνεται και αυτή που βρίσκεται

Η στιγμιαία ανισορροπία στην οποία αναφέρεται η φράση είναι η αστάθεια που συνοδεύει κάθε πραγματική αλλαγή. Η αλλαγή εργασίας συνεπάγεται μια περίοδο προσαρμογής. Ο τερματισμός μιας σχέσης οδηγεί σε μια περίοδο αναπροσαρμογής. Η μετακόμιση συνεπάγεται την εκ νέου οικοδόμηση κάτι που πριν ήταν καθιερωμένο. Αυτή η περίοδος έχει ένα κόστος, αλλά και μια κατεύθυνση.

Αυτό που επισημαίνει ο Κίρκεγκαρντ είναι ότι υπάρχει και το κόστος της ακινησίας, αν και είναι πιο δύσκολο να το διακρίνει κανείς. Μια ζωή που διανύεται κυρίως από φόβο για την ανισορροπία μπορεί να γίνεται όλο και πιο περιορισμένη, όλο και πιο απομακρυσμένη από αυτό που πραγματικά είναι κανείς.

Το να ρισκάρεις δεν είναι κενός ηρωισμός. Είναι απλώς η προϋπόθεση κάθε απόφασης που αξίζει να ληφθεί. Γι’ αυτό, πρέπει να αποδεχτούμε ότι το να κάνεις το βήμα δημιουργεί αστάθεια, και ότι αυτή η αστάθεια δεν είναι το τέλος του δρόμου, αλλά μέρος του.