Τζέιμς Μπόλντουιν: «Δεν μπορούν να αλλάξουν όλα όσα αντιμετωπίζουμε, αλλά τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει αν δεν το αντιμετωπίσουμε»

Ξέρεις ακριβώς ποια συζήτηση αναβάλλεις εδώ και εβδομάδες, ποιο έγγραφο παραμένει κλειστό, ποιο τηλεφώνημα δεν έχεις καταφέρει να κάνεις ή ποια απόφαση παραμένει σε εκκρεμότητα. Συνήθως δεν οφείλεται στο ότι δεν ξέρεις τι να κάνεις, αλλά στο ότι το να το αντιμετωπίσεις είναι δυσάρεστο. Το να καταλάβεις πώς να σταματήσεις να αποφεύγεις τα προβλήματα ξεκινά με την αναγνώριση αυτού του μηχανισμού.

Στο βιβλίο του *As Much Truth as One Can Bear*, ο Τζέιμς Μπόλντουιν έγραψε: «Δεν μπορούν να αλλάξουν όλα όσα αντιμετωπίζουμε, αλλά τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει αν δεν το αντιμετωπίσουμε». Η σκέψη του δεν αφορούσε την προσωπική παραγωγικότητα, αλλά την ανάγκη να κοιτάξουμε την πραγματικότητα κατάματα και να πούμε την αλήθεια. Εφαρμόζοντας αυτή την ιδέα στην καθημερινότητα, μας υπενθυμίζει ότι το να αντιμετωπίζεις ένα πρόβλημα δεν εγγυάται την άμεση επίλυσή του, αλλά σίγουρα σε απαλλάσσει από το να ξοδεύεις τόση ενέργεια προσπαθώντας να το αποφεύγεις.

Η αποφυγή ενός προβλήματος επίσης καταναλώνει ενέργεια

Η αναβολή μιας δυσάρεστης συζήτησης ή η μεταφορά μιας δύσκολης απόφασης για άλλη μέρα συνήθως προσφέρει άμεση ανακούφιση. Ωστόσο, αυτή η ανάπαυλα είναι προσωρινή. Η ανησυχία παραμένει ενεργή, επειδή το θέμα εξακολουθεί να εκκρεμεί, καταλαμβάνοντας χώρο στο μυαλό μας ακόμα και όταν προσπαθούμε να μην το σκεφτόμαστε.

Ένας λογαριασμός που δεν έχεις ελέγξει, ένα email στο οποίο δεν απαντάς ποτέ ή ένα τηλεφώνημα που αναβάλλεις συνεχώς είναι καθημερινά παραδείγματα του πώς η αποφυγή των προβλημάτων μπορεί να μετατραπεί σε ένα σιωπηλό βάρος. Η ανακούφιση από το να μην ενεργείς διαρκεί λίγο· η αβεβαιότητα, αντίθετα, συνήθως παραμένει όσο η κατάσταση δεν αντιμετωπίζεται.

Η αναμονή δεν σημαίνει πάντα αποφυγή

Δεν σημαίνει πάντα αναβολή. Υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ μιας στρατηγικής παύσης και της αποφυγής.

Μια χρήσιμη παύση επιτρέπει τη ρύθμιση των συναισθημάτων, τη συλλογή πληροφοριών, την αναζήτηση υποστήριξης ή την επιλογή της κατάλληλης στιγμής για να αντιμετωπίσεις μια δύσκολη συζήτηση. Αντίθετα, η αποφυγή δεν έχει σαφή ορίζοντα: κάθε μέρα εμφανίζεται ένας νέος λόγος για να συνεχίσεις να αναβάλλεις το θέμα. Αυτό που φαινόταν ως μια συνετή απόφαση καταλήγει να γίνεται ένας τρόπος να σταματήσεις να αναβάλλεις τα προβλήματα.

Μια ερώτηση μπορεί να σε βοηθήσει να διακρίνεις τις δύο καταστάσεις: περιμένεις επειδή υπάρχει ένα συγκεκριμένο σχέδιο ή επειδή ελπίζεις να νιώσεις διαφορετικά κάποια μέρα; Αν δεν υπάρχει κάποια προγραμματισμένη ενέργεια εν τω μεταξύ, είναι πιθανό ο φόβος να αντιμετωπίσεις την πραγματικότητα να καθορίζει τον ρυθμό.

Ξεκίνα με το μικρότερο δυνατό βήμα

Η σκέψη ότι ένα πρόβλημα πρέπει να επιλυθεί πλήρως σε μία μόνο μέρα συνήθως αυξάνει την αίσθηση του αδιεξόδου. Στην πραγματικότητα, το πρώτο βήμα για την επίλυση ενός προβλήματος μπορεί να είναι πολύ πιο απλό από ό,τι φαντάζεσαι.

Το να ανοίξεις το έγγραφο χωρίς να το ολοκληρώσεις, να γράψεις το πρώτο μήνυμα ακόμα κι αν δεν το στείλεις αμέσως, να ορίσεις μια ημερομηνία για εκείνη την εκκρεμή υπόθεση, να προετοιμάσεις δύο φράσεις πριν από μια συζήτηση ή να ζητήσεις βοήθεια για το σημείο που σου φαίνεται πιο δύσκολο είναι συγκεκριμένοι τρόποι για να αντιμετωπίσεις αυτό που σε φοβίζει, χωρίς να απαιτείς από τον εαυτό σου να τα λύσεις όλα αμέσως.

Οι μικρές προόδους μειώνουν την αρχική αντίσταση και κάνουν την κατάσταση να μην φαίνεται πλέον ως μια αόριστη απειλή, αλλά να μετατρέπεται σε κάτι πιο διαχειρίσιμο.

Η αντιμετώπιση δεν σημαίνει διαμάχη ούτε εγγυάται ευτυχισμένο τέλος

Το να αντιμετωπίζεις μια κατάσταση κατά πρόσωπο δεν σημαίνει ούτε να αντιδράς παρορμητικά ούτε να επιδιώκεις μια αντιπαράθεση. Το πώς να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα συνήθως συνίσταται, πρώτα απ’ όλα, στο να κατανοήσεις με μεγαλύτερη σαφήνεια τι συμβαίνει πριν αποφασίσεις τι να κάνεις.

Ορισμένες συζητήσεις θα έχουν θετική έκβαση· άλλες δεν θα αλλάξουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα. Ομοίως, ορισμένες αποφάσεις θα παραμείνουν δύσκολες ακόμη και μετά την ανάλυσή τους. Η ίδια η φράση του Μπόλντουιν το υπενθυμίζει: δεν μπορούν να αλλάξουν όλα όσα αντιμετωπίζουμε. Ωστόσο, η καλύτερη κατανόηση της πραγματικότητας μας επιτρέπει να λαμβάνουμε αποφάσεις με βάση αυτήν.

Η σαφήνεια συνήθως προηγείται της λύσης

Πολλά προβλήματα παραμένουν στάσιμα, ενώ όλη η ενέργεια αφιερώνεται στο να μην τα σκεφτόμαστε. Αντίθετα, όταν τα ονομάζουμε, τα γράφουμε ή τα παρατηρούμε με ειλικρίνεια, εμφανίζεται μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με το επόμενο βήμα. Το να σταματήσουμε να αποφεύγουμε τα προβλήματα δεν σημαίνει να τα λύσουμε όλα με τη μία, αλλά να σταματήσουμε να επιμένουμε σε αυτή την αποφυγή, ώστε να μπορέσουμε να αποφασίσουμε και να προχωρήσουμε σιγά-σιγά.

Δεν αλλάζουν όλα τα προβλήματα μόλις τα αντιμετωπίσουμε, και μερικά ίσως να μην βρουν ποτέ τη λύση που θα θέλαμε. Αλλά κανένα δεν αρχίζει να κινείται όσο όλη η ενέργεια επενδύεται στο να συνεχίσουμε να το αποφεύγουμε. Η αντιμετώπιση της πραγματικότητας, ακόμη και σιγά-σιγά, μας επιτρέπει να ανακτήσουμε περιθώριο για να αποφασίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια και να σταματήσουμε να αναβάλλουμε αυτό που περιμένει εδώ και πολύ καιρό.